Author: สถาบันวิจัยและพัฒนา

สำนักศิลปะและวัฒนธรรม ร่วมกับสถาบันวิจัยและพัฒนา มหาวิทยาลัยราชภัฏสุราษฎร์ธานี ดำเนินโครงการยกระดับอาหารท้องถิ่นเพื่อเพิ่มมูลค่าและส่งเสริมการท่องเที่ยวเชิงวัฒนธรรมอย่างยั่งยืน ระหว่างวันที่ 17–18 มีนาคม 2569 ณ ตำบลบางใบไม้ อำเภอเมือง จังหวัดสุราษฎร์ธานีกิจกรรมนี้ขับเคลื่อนภายใต้แนวคิดของ นายธีรพันธุ์ จันทร์เจริญ ผู้อำนวยการสำนักศิลปะฯ ร่วมกับรองผู้อำนวยการและบุคลากร โดยมุ่งนำ “ต้นจาก” พืชชายเลนอัตลักษณ์ของชุมชนลุ่มน้ำบางใบไม้ มาต่อยอดสร้างมูลค่าเพิ่มทางเศรษฐกิจ ควบคู่กับการอนุรักษ์ภูมิปัญญาอาหารพื้นบ้าน การลงพื้นที่ครั้งนี้ได้รับความอนุเคราะห์จากปราชญ์ชุมชน นำโดย นางสาวจรัญญา ศรีรักษ์ (กำนันสาว) และนายเสกสรร เพชรแก้ว ร่วมถ่ายทอดองค์ความรู้และฝึกปฏิบัติร่วมกับชาวบ้าน ผู้ประกอบการ และนักศึกษาสาขาวิชาธุรกิจอาหารในการสืบทอดและต่อยอดเมนูพื้นถิ่นจากต้นจาก 5 เมนู ได้แก่ ต้มส้มปลากระบอกใส่น้ำส้มจาก, ยำนกจาก, แกงคั่วหัวจากอ่อนปลาย่าง, ขนมจาก และลูกจากลอยแก้ว ปัจจุบันทั้ง 5 เมนูได้วางจำหน่าย ณ ตลาดน้ำประชารัฐบางใบไม้และร้านอาหารในชุมชนช่วยขับเคลื่อนการท่องเที่ยวเชิงอาหาร (Gastronomy Tourism) ดึงดูดนักท่องเที่ยว สร้างรายได้หมุนเวียนสู่เศรษฐกิจฐานรากและส่งต่อภูมิปัญญาสู่คนรุ่นใหม่อย่างยั่งยืน สื่อวีดิทัศน์ จาก..จากสู่จาน https://culture.sru.ac.th/jak/

มหาวิทยาลัยราชภัฏสุราษฎร์ธานีดำเนินโครงการวิจัยเพื่อศึกษาศักยภาพ ปัญหา ข้อจำกัด และความต้องการของวิสาหกิจชุมชนโกโก้วิภาวดี ตำบลตะกุกเหนือ อำเภอวิภาวดี จังหวัดสุราษฎร์ธานี เพื่อนำข้อมูลไปพัฒนาเป็นโมเดลต้นแบบการยกระดับผลิตภัณฑ์โกโก้ชุมชนด้วยแพลตฟอร์มดิจิทัลที่เหมาะสมกับบริบทพื้นที่ การเก็บข้อมูลครั้งนี้ได้ลงพื้นที่ศึกษาบริบทชุมชนและการสัมภาษณ์เชิงลึก เพื่อทำความเข้าใจสภาพจริงของชุมชนในด้านการผลิต การจัดการผลิตภัณฑ์ การตลาด และการเข้าถึงเทคโนโลยีดิจิทัล ผลการศึกษาพบว่า ชุมชนมีจุดแข็งด้านวัตถุดิบและภูมิปัญญาการผลิต แต่ยังมีข้อจำกัดด้านการสื่อสารสินค้า การสร้างภาพลักษณ์ และการใช้ช่องทางดิจิทัลเพื่อเพิ่มโอกาสทางการตลาด โครงการนี้สอดคล้องกับ SDG 8 SDG 9 SDG 12 และ SDG 17 และมุ่งใช้ผลงานวิจัยเป็นพลังขับเคลื่อนผลิตภัณฑ์ชุมชน เศรษฐกิจฐานราก และการพัฒนาท้องถิ่นอย่างยั่งยืน

เมื่อวันที่ 10-12 มีนาคม 2569 ผู้ช่วยศาสตราจารย์ ดร.นรา พงษ์พานิช พร้อมทีมนักวิจัยมหาวิทยาลัยราชภัฏสุราษฎร์ธานี ร่วมกับภาคีเครือข่ายความร่วมมือ ได้แก่ ภาคประชาสังคม ภาครัฐ ภาคเอกชน และภาควิชาการในพื้นที่อำเภอเมืองระนอง จังหวัดระนองจัดกิจกรรมอบรมเชิงปฏิบัติการ เรื่อง “การพัฒนาผลิตภัณฑ์ศิลปหัตถกรรม-ดอกปาเต๊ะในวิถีเปอรานากัน” ณ ศูนย์สร้างสรรค์งานออกแบบงานศิลปะเชือกถักจวนเจ้าเมืองระนอง ตำบลเขานิเวศน์ อำเภอเมืองระนอง จังหวัดระนอง โดยเชิญวิทยากรท้องถิ่นคือ คุณสิริพร ณ ระนอง ผู้เชียวชาญด้านศิลปหัตถกรรมและประธานศูนย์สร้างสรรค์งานออกแบบฯ มาร่วมถ่ายทอดองค์ความรู้ ทักษะ และวิธีการสร้างสรรค์ผลิตภัณฑ์ศิลปหัตถกรรมดังกล่าว ซึ่งมีผู้สนใจเข้าร่วมกิจกรรม ได้แก่ เยาวชน นักเรียน นักศึกษา กลุ่มสตรี กลุ่มผู้สูงอายุ กลุ่มคนที่มีความหลากหลายทางเพศ จำนวนกว่า 30 คน ผลการอบรมฯ พบว่าผู้เข้าร่วมกิจกรรมมีความรู้และความเข้าใจอัตลักษณ์และคุณค่าทางวัฒนธรรมเปอรานากันฯ และบรรลุเป้าหมายการจัดอบรมในด้านการจัดการเรียนรู้ตลอดชีวิตของคนทุกกลุ่มวัย ด้านการพัฒนากำลังคนและด้านการพัฒนาพื้นที่การเรียนรู้ในชุมชน

มหาวิทยาลัยราชภัฏสุราษฎร์ธานี จัดกิจกรรม “การพัฒนาผลิตภัณฑ์จากปลาท้องถิ่นเพื่อยกระดับเศรษฐกิจชุมชน” ระหว่างวันที่ 18–22 มีนาคม 2569 ครอบคลุมพื้นที่ ตำบลบางใบไม้ ตำบลบางไทร ตำบลคลองฉนาก และตำบลคลองน้อย อำเภอเมือง จังหวัดสุราษฎร์ธานี โดยจัดอบรมเชิงปฏิบัติการถ่ายทอดองค์ความรู้ด้านการพัฒนาผลิตภัณฑ์ การออกแบบบรรจุภัณฑ์ และการสร้างตราสินค้า (Branding) จากทรัพยากรประมงท้องถิ่น เพื่อเพิ่มมูลค่าและยกระดับศักยภาพของผลิตภัณฑ์ชุมชนให้สามารถแข่งขันในตลาดได้อย่างมีประสิทธิภาพ ซึ่งได้รับความสนใจจากผู้นำท้องถิ่นและประชาชนในพื้นที่เข้าร่วมอย่างคึกคัก การอบรมได้ออกแบบให้สอดคล้องกับศักยภาพของแต่ละพื้นที่ โดย ตำบลบางใบไม้ มุ่งพัฒนาผลิตภัณฑ์จาก ปลากระบอก ณ ตลาดน้ำประชารัฐ ขณะที่ ตำบลบางไทร และ ตำบลคลองฉนาก เน้นการแปรรูป ปลานิล พร้อมพัฒนาบรรจุภัณฑ์และตราสินค้า โดยมีผู้นำท้องถิ่นและประชาชนเข้าร่วมพื้นที่ละ 25 คน ส่วน ตำบลคลองน้อย ถ่ายทอดองค์ความรู้การพัฒนาผลิตภัณฑ์จาก ปลาช่อนและปลาดุก โดยมีนายกองค์การบริหารส่วนตำบล รองนายก กำนัน และประชาชนร่วมกิจกรรมอย่างพร้อมเพรียง กิจกรรมดังกล่าวนับเป็นอีกก้าวสำคัญในการนำองค์ความรู้จากมหาวิทยาลัยไปต่อยอดทรัพยากรท้องถิ่น สร้างผลิตภัณฑ์ที่มีอัตลักษณ์ เพิ่มมูลค่าทางเศรษฐกิจ และเสริมความเข้มแข็งให้เศรษฐกิจฐานรากของชุมชนอย่างยั่งยืน

เมื่อวันที่ 11 ธันวาคม 2568 ผศ.สมชาย บุญคงมาก และผศ.จุฑารัตน์ เหล่าพราหมณ์ จัดโครงการผลกระทบต่อส่งแวดล้อมด้านกฎหมายจากน้ำทะเลหนุนเพื่อการพัฒนาที่ยั่งยืน พื้นที่ตำบลคลองฉนาก (ครั้งที่ 1) ณ ศาลาประชาคมบ้านบางหมก หมู่ที่ 3 ตำบลคลองฉนาก อำเภอเมือง จังหวัดสุราษฎร์ธานี โดยในการจัดครั้งนี้ก็เพื่อรับฟังปัญหาที่เกิดขึ้นจากน้ำทะเลหนุนในพื้นที่ตำบลคลองฉนาก อำเภอเมืองฯ จังหวัดสุราษฎร์ธานี โดยมีชาวบ้านในพื้นที่ตำบลคลองฉนากเข้าร่วมโครงการ โดยชาวบ้านที่มาร่วมโครงการได้เสนอปัญหาที่เกิดขึ้นจากน้ำทะเลหนุน โดยปัญหาส่วนใหญ่เป็นปัญหาสิ่งแวดล้อม ได้แก่ น้ำท่วมพืชผลทางการเกษตร ขยะมูลฝอยที่มากับน้ำตกค้างในพื้นที่ชุมชน ฝาผนังอาคารบ้านเรือนถูกน้ำกัดเซาะ น้ำท่วมเส้นทางคมนาคม ทำให้ชาวบ้านในพื้นที่ได้รับความเสียหาย และในวันที่ 11 มีนาคม 2569 ผศ.ว่าที่ ร.ต. ดร.ณฐภัทร ถิรารางค์กูล ผศ.สมชาย บุญคงมาก และผศ.จุฑารัตน์ เหล่าพราหมณ์จัดโครงการจัดโครงการผลกระทบต่อส่งแวดล้อมด้านกฎหมายจากน้ำทะเลหนุนเพื่อการพัฒนาที่ยั่งยืน พื้นที่ตำบลคลองฉนาก (ครั้งที่ 2) ณ ศาลาประชาคมบ้านบางหมก หมู่ที่ 3 ตำบลคลองฉนาก อำเภอเมือง จังหวัดสุราษฎร์ธานี โดยการจัดครั้งนี้เพื่อหาแนวทางแก้ไขปัญหาน้ำทะเลหนุนสูงในพื้นที่ตำบลคลองฉนาก ซึ่งการที่น้ำทะเลหนุนสูงเป็นสาเหตุทำให้สิ่งแวดล้อมในตำบลคลองฉนากเสื่อมโทรมจนชาวบ้านได้รับความเสียหาย […]

วันที่ 7–8 มีนาคม 2569 ณ ชุมชนบ้านเสียบญวน ตำบลด่านสวี อำเภอสวี จังหวัดชุมพร ได้จัดการอบรมเชิงปฏิบัติการ เรื่อง “การประเมินคาร์บอนฟุตพริ้นท์ของการจัดการขยะมูลฝอยที่เกิดขึ้นในพื้นที่ตำบลด่านสวี อำเภอสวี จังหวัดชุมพร” เพื่อเสริมสร้างความรู้ ความเข้าใจ และทักษะในการประเมินการปล่อยก๊าซเรือนกระจกจากกิจกรรมการจัดการขยะมูลฝอยในระดับชุมชน กิจกรรมประกอบด้วยการให้ความรู้เกี่ยวกับคาร์บอนฟุตพริ้นท์ ความเชื่อมโยงของการจัดการขยะกับการเปลี่ยนแปลงสภาพภูมิอากาศ การฝึกปฏิบัติการเก็บข้อมูล จำแนกประเภทขยะ วิเคราะห์ปริมาณขยะ และแนวทางการคำนวณการปล่อยก๊าซเรือนกระจกจากกระบวนการจัดการขยะในพื้นที่ การอบรมครั้งนี้มุ่งหวังให้ชุมชนสามารถนำข้อมูลไปใช้วางแผนลดปริมาณขยะ ลดการปล่อยคาร์บอน และพัฒนาระบบการจัดการขยะมูลฝอยอย่างมีส่วนร่วม อันจะนำไปสู่การขับเคลื่อนชุมชนต้นแบบด้านสิ่งแวดล้อมอย่างยั่งยืน สอดคล้องกับเป้าหมายการพัฒนาที่ยั่งยืน ได้แก่ SDG11 เมืองและชุมชนที่ยั่งยืน SDG12 การบริโภคและการผลิตที่ยั่งยืนSDG13 การรับมือการเปลี่ยนแปลงสภาพภูมิอากาศ และ SDG17 ความร่วมมือเพื่อการพัฒนาที่ยั่งยืน

เมื่อวันที่ 10 มีนาคม พ.ศ.2569 ทีมนักวิจัยจากโครงการยุทธศาสตร์ 69 มหาวิทยาลัยราชภัฏสุราษฎร์ธานี (มรส.) นำโดยดร.วิภารัตน์ ชัยเพชร (หัวหน้าโครงการวิจัย) ประสบความสำเร็จในการคิดค้นและพัฒนาวิธีการแปรรูป “เปลือกโกโก้” ซึ่งเป็นวัสดุเศษของเสียเหลือทิ้งจากการเกษตรที่มักถูกทิ้งให้เน่าเสียในสวนปาล์มและสวนยางพารามาใช้ประโยชน์เป็นโปรตีนทางเลือกเพื่อเป็นส่วนทดแทนเสริมในสูตรอาหารสำหรับเลี้ยงไก่ไข่ โดยล่าสุด 13 มีนาคม พ.ศ.2569 เริ่มนำร่องใช้งานจริงร่วมกับกลุ่มเกษตรกรท้องถิ่น (กลุ่มวิสาหกิจชุมชนโกโก้วิภาวดี) เพื่อเป้าหมายในการลดต้นทุนการผลิต เพิ่มมูลค่าจากเศษวัสดุทางการเกษตร และรักษาสิ่งแวดล้อมอย่างยั่งยืน ความสำเร็จในครั้งนี้ถือเป็นก้าวสำคัญของการนำองค์ความรู้ทางวิจัยมาแก้ไขปัญหาปากท้องของพี่น้องเกษตรกร และแก้ปัญหาสิ่งแวดล้อมในระดับชุมชนตามแนวทางเศรษฐกิจหมุนเวียน (BCG) ปัญหาต้นทุนค่าอาหารสัตว์ที่สูงขึ้นอย่างต่อเนื่องคืออุปสรรคสำคัญที่ทำให้เกษตรกรผู้เลี้ยงไก่ไข่มีรายได้ลดลง ประกอบกับปริมาณเศษเปลือกโกโก้ที่เน่าเสียจากการแปรรูปมักสร้างปัญหาก่อนำโรคพืช เชื้อราส่งกลิ่นเหม็นและก่อมลพิษ คณะผู้วิจัยจากโครงการยุทธศาสตร์ 69 มรส. จึงได้ทำการศึกษาส่วนประกอบทางโภชนาการและคิดค้นกระบวนการแปรรูปเปลือกโกโก้ให้ปลอดภัยและเหมาะสมสำหรับการใช้เป็นโปรตีนทดแทนเสริมในอาหารไก่ไข่ จากการผลการทดสอบในระยะเวลาที่ผ่านมาพบว่าการใช้เปลือกโกโก้แปรรูปมาทดแทนโปรตีนหลักในอาหารบางส่วนไม่เพียงแต่ไม่กระทบต่อปริมาณผลผลิตไข่ แต่ยังช่วยให้เกษตรกรสามารถลดต้นทุนค่าอาหารลงได้อย่างมีนัยสำคัญ และยังช่วยเพิ่มรายได้ให้กับเกษตรกรผ่านการสร้างมูลค่าเพิ่มให้กับเศษของเสียที่เคยไร้ค่า ซึ่งสอดคล้องกับเป้าหมายการพัฒนาที่ยั่งยืน (SDGs) ด้านการขจัดความยากจนและการบริโภคและการผลิตที่ยั่งยืน

เมื่อวันที่ 26 กุมภาพันธ์ 2569 ผู้ช่วยศาสตราจารย์รัตติยาภรณ์ รอดสีเสน พร้อมทีมวิจัยและวิทยากรจากมหาวิทยาลัยราชภัฏสุราษฎร์ธานี จัดโครงการอบรมเชิงปฏิบัติการการแปรรูปผลิตภัณฑ์อาหารทะเลประมงพื้นบ้าน (เครื่องจิ้มจากเคยกุ้ง) ณกลุ่มประมงพื้นบ้านบ้านบางเบิด ตำบลบางไทร อำเภอเมือง จังหวัด สุราษฎร์ธานี โดยมีผู้ช่วยศาสตราจารย์พงศ์พิพัฒน์ มากช่วย และอาจารย์วัชรี พืชผลเป็นวิทยากร กิจกรรมดังกล่าวมุ่งพัฒนาผลิตภัณฑ์ถ่ายทอดองค์ความรู้และฝึกปฏิบัติด้านการแปรรูปผลิตภัณฑ์อาหารทะเลจากเคยกุ้ง ตั้งแต่การเตรียมวัตถุดิบ การสาธิตขั้นตอนการผลิต การควบคุมคุณภาพเบื้องต้น และการทดลองปฏิบัติจริงของผู้เข้าร่วม เพื่อให้สามารถต่อยอดสู่การผลิตในระดับชุมชนได้อย่างเหมาะสม ผลการดำเนินงานทำให้ชุมชนได้ต้นแบบผลิตภัณฑ์ 3 รายการ ได้แก่ กะปิโหว่ น้ำปลาหวาน และกะปิหวาน การจัดกิจกรรมครั้งนี้นับเป็นส่วนสำคัญของการยกระดับศักยภาพกลุ่มประมงพื้นบ้านในบาง ให้สามารถพัฒนาผลิตภัณฑ์อาหารทะเลแปรรูปที่มีคุณภาพ สร้างมูลค่าเพิ่มจากทรัพยากรท้องถิ่น และวางรากฐานสู่การต่อยอดเชิงพาณิชย์ในอนาคต ทั้งในด้านการพัฒนาผลิตภัณฑ์ให้มีความหลากหลาย การสร้างอัตลักษณ์สินค้า และการเตรียมความพร้อมสำหรับการจำหน่ายในตลาดชุมชน ตลาดของฝากและช่องทางออนไลน์ อันจะนำไปสู่การสร้างรายได้และเสริมความเข้มแข็งทางเศรษฐกิจให้แก่ชุมชนอย่างเป็นรูปธรรมและยั่งยืน