โครงการวิจัยการพัฒนาและยกระดับระเบียงเศรษฐกิจพิเศษภาคใต้อย่างยั่งยืนด้วยกลไกการขับเคลื่อนเชิงพื้นที่แบบมีส่วนร่วมจากทุกภาคส่วน

มหาวิทยาลัยราชภัฏสุราษฎร์ธานีได้รับงบประมาณ เพื่อดำเนินโครงการวิจัยการพัฒนาและยกระดับระเบียงเศรษฐกิจพิเศษภาคใต้อย่างยั่งยืน ด้วยกลไกการขับเคลื่อนเชิงพื้นที่แบบมีส่วนร่วมจากทุกภาคส่วน  โดยมี ดร.สมปราชญ์  วุฒิจันทร์ รองอธิการบดีฝ่ายวิจัยและนวัตกรรม เป็นหัวหน้าโครงการวิจัย เป็นการวิจัยเพื่อพัฒนาเชิงพื้นที่ภายใต้โครงการพัฒนาพื้นที่ระเบียงเศรษฐกิจพิเศษภาคใต้ (Southern Economic Corridor: SEC) โดยการพัฒนาและยกระดับเป็น “ศูนย์กลางทางเศรษฐกิจชายฝั่งภาคใต้” (Southern Coast Economic Center) ที่ครอบคลุมพื้นที่จังหวัดชุมพร ระนอง สุราษฎร์ธานี และนครศรีธรรมราช ภายใต้กรอบแนวคิดการวิจัยในการเชื่อมโยงความร่วมมือกับผู้มีส่วนได้ส่วนเสียสำคัญและผู้ใช้ประโยชน์จากงานวิจัย (Stakeholder and User Engagement) ของการศึกษาครั้งนี้ โดยใช้ “กระบวนการวิจัยเชิงปฏิบัติการแบบมีส่วนร่วม” (Participatory Action Research : PAR) และกลไกการขับเคลื่อน 4 ฐาน ของการพัฒนาเชิงพื้นที่ของระเบียงเศรษฐกิจพิเศษ ได้แก่ การพัฒนากลไกความร่วมมือระดับพื้นที่สู่สถาบันเจ้าภาพ (Area Collaboration Mechanism and Institutionalization) การพัฒนาทรัพยากรมนุษย์ที่สัมพันธ์ต่อการพัฒนาทั้งสามมิติ (Human Development for The Three Development Scheme) การพัฒนา รักษา และฟื้นฟูต้นทุนเชิงพื้นที่ ด้านวัฒนธรรมและสิ่งแวดล้อม (Developing Conserving and Revitalizing Area Capital) และการเพิ่มความรู้และเทคโนโลยีโดยวิทยาศาสตร์ วิจัย และนวัตกรรมเชิงพื้นที่ (Knowledge and Technology Intervention via SRI)

ภายใต้ความร่วมมือของภาคีเครือข่ายที่เกี่ยวข้อง 5 ภาคส่วน ประกอบด้วย ภาครัฐ ภาคเอกชน ภาคองค์กรปกครองส่วนท้องถิ่น ภาคประชาสังคม และภาควิชาการในพื้นที่ระเบียงเศรษฐกิจพิเศษภาคใต้ และเป็นพื้นที่ให้บริการของสถาบันอุดมศึกษา จำนวน 9 แห่ง ประกอบด้วย มหาวิทยาลัยราชภัฎสุราษฎร์ธานี มหาวิทยาลัยราชภัฏสวนสุนันทา ศูนย์การศึกษาจังหวัดระนอง มหาวิทยาลัยราชภัฎนครศรีธรรมราช มหาวิทยาลัยสงขลานครินทร์ วิทยาเขตสุราษฎร์ธานี มหาวิทยาลัยวลัยลักษณ์ สถาบันเทคโนโลยีพระจอมเกล้าเจ้าคุณทหารลาดกระบัง วิทยาเขตชุมพรเขตรอุดมศักดิ์ มหาวิทยาลัยแม่โจ้-ชุมพร มหาวิทยาลัยเทคโนโลยีราชมงคลศรีวิชัย วิทยาเขตนครศรีธรรมราช (อำเภอทุ่งสง) และวิทยาลัยชุมชนระนอง หรือเรียกว่า “คณะทำงาน” ที่เป็น “กลไกการขับเคลื่อนระดับพื้นที่” ในโครงการวิจัย เรื่อง “การพัฒนาและยกระดับระเบียงเศรษฐกิจพิเศษภาคใต้อย่างยั่งยืนด้วยกลไกการขับเคลื่อนเชิงพื้นที่แบบมีส่วนร่วมจากทุกภาคส่วน” หรือ Fight for All โดยมีวัตถุประสงค์ (1) เพื่อสร้างกลไกการขับเคลื่อนระดับพื้นที่แบบมีส่วนร่วมจากกลุ่มเครือข่าย ภาครัฐ ภาคเอกชน ภาคองค์กรปกครองส่วนท้องถิ่น ภาคประชาสังคม และภาควิชาการในพื้นที่ศูนย์กลางทางเศรษฐกิจชายฝั่งภาคใต้ (2) สร้างและยกระดับการขับเคลื่อนกลุ่มธุรกิจร่วม (Clusters) และระบบนิเวศการลงทุนสำหรับผลิตภัณฑ์และการบริการหลักที่นำไปสู่การเชื่อมโยงทางเศรษฐกิจใหม่ในพื้นที่ศูนย์กลางทางเศรษฐกิจชายฝั่งภาคใต้ และ (3) เพื่อประเมินเชิงยุทธศาสตร์และการส่งเสริมแผนพัฒนาพื้นที่ศูนย์กลางทางเศรษฐกิจชายฝั่งภาคใต้ ที่ใช้เป็นแนวทางการปรับปรุงแผนพัฒนาเศรษฐกิจและสังคมในระดับพื้นที่

การวิจัยครั้งนี้มีเป้าหมายสำคัญในการสร้างกลไกการขับเคลื่อนระดับพื้นที่แบบมีส่วนร่วมจากกลุ่มเครือข่าย การสร้างและยกระดับการขับเคลื่อนกลุ่มธุรกิจร่วม (Clusters) และระบบนิเวศการลงทุนสำหรับผลิตภัณฑ์และการบริการหลักที่นำไปสู่การเชื่อมโยงทางเศรษฐกิจใหม่ในพื้นที่หรือ “ศูนย์กลางทางเศรษฐกิจชายฝั่งภาคใต้” ผลการดำเนินงานครั้งนี้จะเป็นพลังในการเชื่อมความเข้าใจระหว่างพี่น้องประชาชนในพื้นที่ทั้ง 4 จังหวัดกับแนวทางการพัฒนาประเทศ ที่ทำให้ประชาชนและทุกภาคส่วนในพื้นที่ดังกล่าวมีความเข้าใจตระหนักรู้และเห็นความสำคัญ ทั้งยังเป็นการยกระดับรายได้ การสร้างงาน สร้างองค์ความรู้ใหม่และนวัตกรรมชุมชน สร้างบุคลากรเพื่อรองรับระบบโลจิสติกส์ สร้างผู้ประกอบการธุรกิจรายใหม่อย่างเป็นรูปธรรมตามแนวทางอิทธิพลทางวัฒนธรรม (Soft Power) สร้างแหล่งเรียนรู้ชุมชน สร้างเมืองแห่งการเรียนรู้ตลอดชีวิต และนำไปสู่การเมืองศูนย์กลางทางเศรษฐกิจชายฝั่งภาคใต้ ทั้งนี้ได้มีการจัดทำบันทึกขอตกลงความร่วมมือของภาคีเครือข่ายที่เกี่ยวข้อง 5 ภาคส่วน ประกอบด้วย ภาครัฐ ภาคเอกชน ภาคองค์กรปกครองส่วนท้องถิ่น ภาคประชาสังคม และภาควิชาการในพื้นที่ระเบียงเศรษฐกิจพิเศษภาคใต้ รวม 40 หน่วย เพื่อร่วมกันขับเคลื่อนและยกระดับเศรษฐกิจของชุมชนในเขตเศรษฐกิจชายฝั่งภาคใต้

โดยมีกิจกรรมที่ส่งเสริมการมีส่วนร่วมด้านการพัฒนาที่ยั่งยืนกับหน่วยงานต่าง ๆ ดังนี้

1. กิจกรรมอบรมเชิงปฏิบัติการภายใต้ชื่อกิจกรรม “หลักสูตร SEC Soft Power ยกระดับนวัตกรรมธุรกิจเกษตรและอาหารมูลค่าสูงปักษ์ใต้สู่เวทีโลก”
2. กิจกรรมสำรวจ วิเคราะห์ ข้อเสนอแนะ ออกแบบและสร้างนโยบายเชิงยุทธศาสตร์และมาตรการสนับสนุนและปลดล็อคในการพัฒนาพื้นที่ “ศูนย์กลางทางเศรษฐกิจชายฝั่งภาคใต้” ประกอบด้วยจังหวัดนครศรีธรรมราช จังหวัดระนอง  จังหวัดชุมพร และจังหวัดสุราษฎร์ธานี
3. การพัฒนาผลิตภัณฑ์ที่ยกระดับนำร่องตามกลุ่มธุรกิจร่วม (Cluster) ในพื้นที่ระเบียงเศรษฐกิจพิเศษภาคใต้ (SEC) จำนวน 8 รายการ ประกอบด้วย 1. โกโก้แมส  (กลุ่มวิสาหกิจ กรีนฟาร์ม จ.ระนอง) 2. ผลิตภัณฑ์มังคุดกวน (วิสาหกิจมังคุดหวานลำเลียงส่งออก ต.ลำเลียง จ.ระนอง) 3. กาแฟผสมส้ม (กลุ่มวิสาหกิจวรรณะเกษตร จ.ชุมพร) 4. ซอสกะปิ  (กลุ่มวิสาหกิจแปรรูปอาหารตำบลท่าเคย จ.สุราษฎร์ธานี) 5. ครีมนวดคลายเส้นขมิ้น (กลุ่มวิสาหกิจขมิ้นชุมชนบ้านเขานาใน จ.สุราษฎร์ธานี) 6. โกโก้ผง (วิสาหกิจชุมชนโกโก้ ต.สระแก้ว อ.ท่าศาลา จ.นครศรีธรรมราช) 7. ปลาไสอวนสูตรโบราณ ปลาไสอวน (กลุ่มวิสาหกิจปลาไสอวนแม่แกวดสูตรโบราณ จ.นครศรีธรรมราช)
   น้ำพริกปูม้า (กลุ่มสาหกิจประมงพื้นบ้านแปรรูปอาหารทะเลน้ำพริกน้ำพริกไข่ปูมันปูม้าแท้-ชาวเล จ.นครศรีธรรมราช)
4. การพัฒนาระบบแพลตฟอร์ม Blockchain ในการจัดเก็บข้อมูล (Data Structure) ผลิตภัณฑ์ต่าง ๆ

ตามกลุ่มธุรกิจร่วม (Cluster) กลุ่มผลิตภัณฑ์การเกษตรและอาหารมูลค่าสูงของศูนย์กลางทางเศรษฐกิจชายฝั่งภาคใต้ เพื่อเป็นระบบนิเวศสนับสนุนการลงทุนในพื้นที่ศูนย์กลางทางเศรษฐกิจชายฝั่งภาคใต้ ที่สามารถเชื่อมโยงระเบียงเศรษฐกิจภายในประเทศและระหว่างประเทศ และเพื่อเป็นแหล่งรวบรวมและแสดงผลด้านบัญชีธุรกรรมออนไลน์ และสถิติการทำธุรกรรมทางการเงินและสินทรัพย์ชนิดอื่น ๆ ของโครงการ และเพื่อพัฒนาไปสู่การเป็นศูนย์กลางข้อมูลเปิดภาครัฐ (Open Government Data) ในอนาคต และการเพิ่มมูลค่าการลงทุนในพื้นที่ของศูนย์กลางทางเศรษฐกิจชายฝั่งภาคใต้

5. จัดประชุมเพื่อประเมินเชิงยุทธศาสตร์และการส่งเสริมแผนพัฒนาพื้นที่ศูนย์กลางทางเศรษฐกิจชายฝั่ง

ภาคใต้  เพื่อการยกระดับเศรษฐกิจฐานรากในภาคใต้ การพัฒนาพื้นที่ระเบียงเศรษฐกิจให้เป็นศูนย์กลางทางการค้า การลงทุน และอุตสาหกรรมของภูมิภาค การสร้างความสมดุลระหว่างการเติบโตทางเศรษฐกิจ สังคม และการอนุรักษ์สิ่งแวดล้อม โดยมีเป้าหมายสำคัญ คือ  เพิ่มผลิตภัณฑ์มวลรวมของพื้นที่ไม่น้อยกว่า 5% ต่อปี ดึงดูดการลงทุนในพื้นที่ไม่น้อยกว่า 100,000 ล้านบาทต่อช่วง 5 ปี พัฒนาความเชื่อมโยงการค้าและการลงทุนกับตลาด BIMSTEC และ CLMV

6. กลุ่มธุรกิจร่วม (Cluster) อาหารและเกษตรคุณภาพร่วมกันกำหนดแนวทางการยกระดับอุตสาหกรรมออกเป็น 3 ระยะ ได้แก่ ระยะสั้น (1-3 ปี) ระยะกลาง (4-10 ปี) และระยะยาว (11-20 ปี) ดังนี้

1. การดำเนินการในระยะสั้น (1-3 ปี)
2. พัฒนาท่าเรือระนองให้เป็นประตูการค้าฝั่งตะวันตก
3. จัดตั้งศูนย์ R&D สำหรับนวัตกรรมในภาคเกษตรและอุตสาหกรรม
4. ส่งเสริมความร่วมมือระหว่างภาครัฐและเอกชนในการพัฒนาโลจิสติกส์
5. การดำเนินการในระยะกลาง (4-10 ปี)
6. พัฒนาเครือข่ายโลจิสติกส์เชื่อมโยงระหว่างอันดามันและอ่าวไทย
7. สร้างกลุ่มธุรกิจร่วม (Cluster) อุตสาหกรรมเกษตรและอาหารในแต่ละจังหวัด
8. ส่งเสริมตลาดส่งออกในกลุ่ม BIMSTEC และ CLMV
9. การดำเนินการในระยะยาว (11-20 ปี)
10. ยกระดับเขตเศรษฐกิจพิเศษให้เป็นศูนย์กลางการลงทุนในภูมิภาค
11. พัฒนาความยั่งยืนทางเศรษฐกิจ สังคม และสิ่งแวดล้อม
12. ส่งเสริมการเป็นเมืองน่าอยู่ในทุกจังหวัดของระเบียงเศรษฐกิจพิเศษภาคใต้

    โดยมีผลจากการดำเนินการวิจัย ดังนี้

1. ได้ฐานข้อมูล ข้อวิเคราะห์ศักยภาพและปัญหาของกลุ่มธุรกิจร่วมที่สำคัญในการพัฒนาพื้นที่ของ “ศูนย์กลางทางเศรษฐกิจชายฝั่งภาคใต้” จำนวนอย่างน้อย 1 ระบบ
2. ได้กลไกความร่วมมือของกลุ่มเครือข่ายที่เกี่ยวข้องในการพัฒนาพื้นที่ของ“ศูนย์กลางทางเศรษฐกิจชายฝั่งภาคใต้” จำนวนอย่างน้อย 1 กลไก
3. ได้ระบบนิเวศสนับสนุนการลงทุนในพื้นที่ “ศูนย์กลางทางเศรษฐกิจชายฝั่งภาคใต้” เพื่อเชื่อมโยงระเบียงเศรษฐกิจภายในประเทศและระหว่างประเทศ จำนวนอย่างน้อย 1 ระบบ ต่อ 1 ระเบียงเศรษฐกิจ
4. ได้ผลิตภัณฑ์หรือบริการใหม่ที่มีศักยภาพทางเศรษฐกิจสูงในกลุ่มธุรกิจของ “ศูนย์กลางทางเศรษฐกิจชายฝั่งภาคใต้” ได้แก่ กลุ่มผลิตภัณฑ์การเกษตรและอาหารมูลค่าสูง จำนวนอย่างน้อย 10 รายการ ต่อ 1 ระเบียงเศรษฐกิจพิเศษ
5. เกิดการยกระดับผลิตภัณฑ์หรือบริการใหม่ที่มีศักยภาพทางเศรษฐกิจสูงในกลุ่มธุรกิจของ “ศูนย์กลางทางเศรษฐกิจชายฝั่งภาคใต้” ได้แก่ กลุ่มผลิตภัณฑ์การเกษตรและอาหารมูลค่าสูง ให้ได้ตามมาตรฐานผลิตภัณฑ์/สินค้าส่งออกของสำนักงานมาตรฐานต่าง ๆ ในประเทศไทย จำนวนอย่างน้อย 10 รายการ ต่อ 1 ระเบียงเศรษฐกิจพิเศษ
6. เกิดการยกระดับการพัฒนา “ศูนย์กลางทางเศรษฐกิจชายฝั่งภาคใต้” ที่นำไปสู่การเพิ่มมูลค่าการลงทุนในพื้นที่เป้าหมาย อย่างน้อยร้อยละ 5
7. เกิดมูลค่าเพิ่มทางเศรษฐกิจขึ้น ร้อยละ 10 ของกลุ่มธุรกิจของ “ศูนย์กลางทางเศรษฐกิจชายฝั่งภาคใต้” ได้แก่ กลุ่มผลิตภัณฑ์การเกษตรและอาหารมูลค่าสูง
8. ได้พัฒนาศักยภาพด้านความรู้และเทคโนโลยีที่เกี่ยวข้องกับอาชีพของบุคลากรในกลุ่มธุรกิจของ “ศูนย์กลางทางเศรษฐกิจชายฝั่งภาคใต้” ได้แก่ กลุ่มผลิตภัณฑ์การเกษตรและอาหารมูลค่าสูง จำนวนอย่างน้อย 30 คน ต่อ 1 ระเบียงเศรษฐกิจพิเศษ
9. ได้ระบบแพลตฟอร์ม Blockchain ในการจัดเก็บข้อมูล (Data Structure) ที่เชื่อมโยงกันเป็นเครือข่าย สามารถตรวจสอบย้อนกลับและติดตามผลการผลิตหรือการบริการ จำนวนอย่างน้อย 1 ระบบ
10. ได้มาตรการหรือข้อเสนอเชิงนโยบายต่างๆ เพื่อสนับสนุนและปลดล็อคในการส่งเสริมเศรษฐกิจของ “ศูนย์กลางทางเศรษฐกิจชายฝั่งภาคใต้” จำนวนอย่างน้อย 1 มาตรการ/ข้อเสนอ ต่อ 1 ระเบียงเศรษฐกิจพิเศษ
11. ได้ผลการประเมิน ผลการวิเคราะห์ และการออกแบบนโยบาย สำหรับผู้มีส่วนได้ส่วนเสีย เพื่อการปรับปรุงแผนการพัฒนา “ศูนย์กลางทางเศรษฐกิจชายฝั่งภาคใต้” ที่เหมาะสม จำนวนอย่างน้อย 1 รายงาน